The unfortunate situation in Sri Lanka

(Article from Razali’s FB page)

Minggu lepas (mantan) Perdana Menteri Sri Lanka mengumumkan secara rasmi negara tersebut sudah bankrup. Bekalan bahan api sudah tiada, makanan dan ubat-ubatan juga tidak cukup. 

Kalau syarikat muflis, boleh mulakan proses pembubaran dan kemudian gulung tikar. Tetapi ini sebuah negara berdaulat. 

Bankrup atau tidak, kehidupan perlu diteruskan, rakyat masih ada dan perlu makan, bergerak, bekerja dan mendapatkan khidmat perubatan.

Kesannya ialah rusuhan yang aman selama berbulan bertukar menjadi sedikit ganas di mana rumah Presiden dan Perdana Menteri diserbu, dan kedua-duanya dibawa keluar dan ‘bersetuju’ meletakkan jawatan.

Kelemahan di negara tersebut tentunya tidak berlaku secara tiba-tiba tetapi secara beransur-ansur dalam jangka masa yang agak panjang. (Lihat artikel terdahulu mengenai Sri Lanka)

Namun keadaan menjadi semakin runcing dan tak boleh diselamatkan selepas sekatan pergerakan pandemik dan juga inflasi semasa, terutamanya kenaikan harga minyak.

Melihatkan keadaan di sana, mungkinkah tindakan fiskal berdisiplin yang sukar diterima oleh rakyat di peringkat awal lebih baik daripada krisis besar yang menyebabkan bankrupsi dalam jangka panjang?

Ada sesetengah ahli politik kita bertanya adakah negara kita berpotensi menjadi seperti Sri Lanka. Saya hampir pasti ia tidak akan berlaku. Keadaan dan sumber kita teramat jauh berbeza, walaupun kita juga ada kelemahan.

Tetapi kita tetap perlu mengambil iktibar. Sampai bilakah kita mahu melengahkan langkah-langkah tidak popular yang boleh mengukuhkan kewangan negara?

Seperti usaha mengurangkan atau menghapuskan defisit, melaksanakan GST, meningkatkan kecekapan perkhidmatan awam, mengurangkan ketirisan kakitangan berbakat, memberi subsidi hanya kepada yang perlu dan beberapa langkah lain.

Nampak seperti tidak pernah ada masa yang sesuai untuk melaksanakannya.

Mengingatkan saya tentang peribahasa Melayu berakit-rakit ke hulu, berenang-renang ke tepian…

A delicate balancing act for central banks throughout the world

Almost impossible to control inflation without triggering an economic slowdown

(Article from Razali’s FB page)

Kenapa Bank-Bank Pusat dunia menaikkan kadar faedah bila berlaku inflasi? Bukankah ini memburukkan lagi keadaan?

Jika diteliti, inflasi global sebahagian besarnya disebabkan oleh masalah penawaran atau bekalan. 

Contohnya peperangan Russia- Ukraine, kekangan rantaian bekalan, kekurangan bekalan pekerja dan penawaran yang tidak cukup untuk penuhi permintaan pasca pademik.

Tetapi Bank-Bank Pusat tidak mempunyai kawalan terhadap penawaran. Apa yang boleh dilakukan ialah mengurangkan permintaan dan juga bekalan wang.

Ini dapat dilakukan dengan mengetatkan dasar, iaitu mengurangkan bekalan wang dan menaikkan kadar faedah.

Kesannya ialah aktiviti dan pertumbuhan eknomi mungkin terjejas untuk melawan inflasi. 

Apabila kadar faedah naik, belanja boleh guna untuk individu  dan juga syarikat juga akan terjejas, yang akan mengurangkan permintaan keseluruhan bagi barangan dan perkhidmatan.

Satu lagi kesan ialah terhadap harga aset pelaburan. Dasar wang longgar selama ini positif untuk aset pelaburan, terutamanya di Amerika (tetapi aset seperti saham sudah lama tak ke mana), sehingga harganya tidak setimpal dengan nilai sebenar.

Jadi tidak hairan jika langkah mengetatkan dasar wang telah menjejaskan pasaran pelaburan, termasuklah saham, bon dan kripto.

Jadi kenapa Malaysia pun mungkin perlu menaikkan kadar?  Pertama untuk mempertahankan Ringgit dan kedua mengehadkan aliran keluar rizab.

Keadaan semasa ialah kemelut global yang sukar ditangani. Semua Kerajaan dipersoalkan rakyat masing-masing kerana inflasi tetapi penyelesaian untuk menentang inflasi berpotensi menimbulkan masalah lain pula.

Malaysians should be prepared for a gradual rate hike

(Article from Razali’s FB Page)

Baru-baru ini Rizab Persekutuan (Fed) AS telah meningkatkan kadar faedah secara drastik sebanyak 0.75% untuk menentang inflasi.

Di Malaysia, bagi mereka yang mempunyai hutang berasaskan kadar boleh ubah, anda perlu bersiap sedia untuk kenaikan kadar antara 0.25% hingga 0.5% pada tahun ini.

Kadar sekarang ialah 2%, selepas BNM meningkatkan kadar 0.25% pada bulan Mei.

Ini bermakna OPR dijangka naik kepada antara 2.25% hingga 2.5% tahun ini. Malah ramai juga penganalisis meramalkan ia akan dinaikkan lagi sebanyak 0.5% kepada 3% tahun depan.

Kenaikan di Malaysia dijangka tidak drastik, tetapi dalam jangka pertengahan, orang ramai perlu bersiap sedia untuk membayar ansuran lebih tinggi.

Jika kadar dinaikkan 0.5% tahun ini, dan baki hutang anda RM500,000, ansuran anda berpotensi meningkat sehingga maksimum RM2,500 setahun. Atau lebih kurang RM200+ sebulan.

JIka OPR kembali kepada kadar 3% tahun depan, iaitu kenaikan 1% daripada tahap semasa, baki hutang yang sama menyaksikan ansuran anda meningkat sehingga maksimum RM5,000 setahun. Atau lebih kurang RM400+ setahun.

Kadar faedah purata Malaysia sejak tahun 2000 ialah kira-kira 3% (Lihat graf)

BNM kemungkinan besar perlu menaikikkan kadar untuk memastikan Ringgit tidak jatuh lagi akibat kekuatan dolar AS (disebabkan kenaikan kadar di AS) dan juga untuk menentang inflasi

Maka para peminjam di Malaysia patut merancang kewangan mereka untuk menghadapi senario peningkatan kadar faedah selanjutnya.

Returning to real value

(Article from Razali’s FB Page)

Mungkin pergolakan pasaran baru-baru ini mendorong segelintir pelabur untuk kembali kepada konsep nilai.

Nilai sesuatu aset akhirnya tidak boleh lari daripada satu daripada dua faktor berikut::

  1. Keupayaan menjana untung
  2. Nilai guna/utiliti

Nilai sesuatu saham, dalam jangka panjang, bergantung kepada keupayaan syarikat tersebut meraih untung bagi pemegang saham.

Dalam jangka pendek, mungkin ‘jangkaan’ keuntungan lumayan sudah cukup untuk melonjakkan harga.

Tetapi jika gagal menjana untung, atau tidak dapat menghasilkan untung seperti dijangka, harga akan jatuh (akhirnya).

Dan jika terus rugi secara berpanjangan, nilai saham tersebut akan turun kepada sifar.

Bagi aset seperti komoditi pula, nilainya terletak kepada kegunaannya, yang dicerminkan menerusi permintaan dan penawaran komoditi tersebut.

Manakala bagi mata wang rasmi negara pula, ia mempunyai nilai sebab ada utiliti, iaitu digunakan sebagai perantara untuk menjual beli. 

Nilainya semasa bergantung kepada permintaan dan penawaran, tetapi dua faktor ini boleh dipengaruhi dan disokong oleh Bank Pusat sesebuah negara.

Jadi bagi sesuatu aset lain yang tidak menjana untung dan tiada sokongan Bank Pusat, harga aset tersebut akhirnya dalam jangka amat panjang bergantung kepada nilai gunanya.

Walaupun permintaan dalam jangka pendek dan pertengahan boleh dipengaruhi oleh spekulasi atau ramalan kenaikan, dalam jangka panjang aset tersebut akhirnya perlu ada kegunaan/utiliti sebenar untuk mengekalkan nilainya.

Kalau tidak ia hanyalah sama seperti bunga tulip yang melonjak harganya beratus kali ganda sebelum jatuh kembali kepada nilai sebenar beberapa ratus tahun dulu di Belanda. 

Raising rates to fight inflation would have consequences for risk assets

(Article from Razali’s FB Page)

Baru-baru ini, Pengerusi RIzab Persekutuan Amerika berkata beliau akan mengambil segala langkah yang diperlukan untuk menentang inflasi.

Mengapa inflasi menimbulkan risiko bagi ekonomi dan pelaburan?  Kita tahu inflasi akan mengurangkan kuasa beli dan meningkatkan kos bagi individu, tetapi ia juga menimbulkan risiko besar bagi pasaran saham kerana:

1. Kos input semakin meningkat bagi syarikat-syarikat, tetapi kebanyakannya tidak dapat menaikkan harga produk pada kadar yang sama, lantas menjejaskan margin untung

2.  Peningkatan kos buruh, yang menyebabkan kenaikan harga produk akhir atau pengurangan margin

3. Kuasa beli dan sentimen pengguna yang terjejas

4. Situasi makroekonomi di mana bank-bank pusat perlu menaikkan kadar faedah, seterusnya meningkatkan kos pinjaman bagi perniagaan dan juga pengguna

5. Bank pusat perlu mengurangkan bekalan wang, atau sekurang-kurangnya tidak boleh melaksanakan dasar wang longgar. 

Kita sudah boleh mula melihat kesan inflasi daripada keputusan suku tahunan terkini di Bursa Malaysia. Contohnya syarikat kukuh seperti Ajinomoto yang mencatatkan kerugian pada suku tahun lepas.

Sepanjang tempoh 30 tahun lalu, apabila ada saja tanda-tanda kemelut ekonomi, Bank-Bank Pusat, terutamanya Fed di Amerika telah menurunkan kadar faedah atau menambah bekalan wang menerusi proses pengembangan kuantitatif.

Tindakan tersebut boleh dilakukan kerana inflasi yang rendah di kebanyakan negara. Tetapi kali ini ia tidak boleh diteruskan lagi kerana inflasi, dan untuk menentang inflasi bekalan wang perlu dikekang dan kadar faedah dinaikkan.

Kesannya sudah tentu akan menjejaskan harga aset-aset yang telah meningkat dengan ketara disebabkan kadar yang rendah dan dasar wang longgar sebelum ini.

Apakah yang patut diperhatikan untuk meramalkan ‘turning point’ kitaran ekonomi yang seterusnya?

1. Apabila inflasi sudah dapat dikawal

2. Tanda-tanda penyelesaian konflik di Ukraine

3. Rantaian bekalan mula stabil dan kekurangan produk mula reda

4. Fed menyatakan mereka tidak lagi menaikkan kadar 

Tetapi dalam jangka pendek, kita perlu bersedia untuk kesan kenaikan kadar faedah terhadap pasaran, terutamanya pasaran saham Amerika Syarikat.

No more easy money in the US means no more easy gains in the US market

Article from Razali’s FB page.

Setelah sekian lama melaksanakan dasar wang longgar dan mengekalkan kadar faedah pada paras hampir sifar, Rizab Persekutuan AS (FED) baru-baru ini telah menaikkan kadar faedah sebanyak 50 peratus. (lihat graf kadar faedah AS).

Sebab utama langkah ini dilaksanakan ialah kerana inflasi yang agak tinggi di AS (lihat graf inflasi AS), yang dialami kerana pelbagai faktor seperti sekatan rantaian bekalan, deglobalisasi, perang Rusia-Ukraine, kenaikan harga tenaga, komoditi dan bahan mentah dan kekurangan tenaga manusia.

Dasar mengembang dengan kadaar faedah ultra rendah dirangka untuk menyelamatkan ekonomi dalam krisis subprima 2008 dan juga semasa pandemik melanda.

Kesannya ialah kenaikan ketara indeks-indeks pasaran saham walaupun dalam kemelesetan ekonomi suasana pandemik. Sebelum ini, dasar longgar dan cetakan wang dibimbangi akan mencetus inflasi langsung tidak menimbulkan kenaikan harga sehinggalah tahun ini.

Memandangkan inflasi yang terlalu tinggi, Fed tiada pilihan untuk mengetatkan kembali dasar dan kesannya ialah kejatuhan pasaran saham yang sebelum ini dirangsang oleh tahap bekalan wang yang tinggi di pasaran.

Satu lagi kesan daripada kenaikan kadar ialah peningkatan nilai Dollar berbanding mata wang lain, termasuklah Ringgit Malaysia.

Sementara itu BNM juga beberapa hari lepas telah menaikkan kadar 0.25% juga untuk mengekang inflasi dan memberi kestabilan kepada mata wang kita.

Saya meramalkan proses kenaikan kadar oleh Fed akan berlarutan sehingga sekurang-kurangnya tahun ini dan mungkin dilanjutkan ke tahun depan, bergantung kepada ketegaran inflasi AS.

Bagi pasaran AS, parti telah berakhir, sekurang-kurangnya dalam jangka masa sederhana. Bagi kita, memang sudah lama tiada pesta kerana pasaran saham kita sudah tersangkut di dalam julat tertentu sejak dari 2013 lagi.

Namun begitu, saya lebih positif bagi Malaysia, kerana penilaian saham yang menarik dan tidak mahal, negara merupakan pengeluar komoditi, dan juga pertumbuhan ekonomi dan kadar guna tenaga yang dijangka terus kukuh pada tahun ini.

Non-performing loans occur due to non performing assets

Article from Razali’s FB page.

Dua minggu lepas saya ada menulis tentang kemelut yang dihadapi Sri Lanka, salah satunya ialah kegagalan membayar balik hutang. Ramai penganalisis mengandaikan punca utama masalah negara tersebut ialah tahap hutang terlalu tinggi.

Tetapi semata-mata dari sudut kewangan (bukan dari kaca mata Islam), terlalu banyak hutang bukan punca mutlak masalah sesuatu entiti. Tak kiralah entiti tersebut sebuah negara, syarikat, perniagaan kecil atau individu.

Masalahnya ialah aset yang diperolehi / dibeli / dibiayai daripada hutang yang diambil gagal menjana pulangan yang cukup tinggi untuk menampung faedah, dan juga membayar balik nilai pokok hutang tersebut.

Apabila kita ambil hutang, ini bukan bermakna tiba-tiba kita ada satu liabiliti besar yang timbul tanpa sebarang pertimbangan. Kita akan terima aset dalam bentuk wang, yang boleh digunakan untuk:

1. Membiayai projek

2. Membeli aset / hartanah

3. Memulakan perniagaan

4. Membiayai modal kerja

5. Lain-lain tujuan

Masalah timbul bukan kerana terlalu banyak hutang, tetapi wang yang diterima oleh hutang tersebut tidak digunakan dengan cukup bermanfaat untuk menjana pulangan yang setimpal.

Antara masalah yang mungkin dialami penghutang ialah:

1. Kos projek lebih tinggi daripada dijangka menyebabkan ROI lebih rendah

2. Aset langsung tak menjana pulangan dan rosot nilai

3. Perniagaan rugi

4. Keadaan luar jangka seperti bencana alam atau pandemik

5. Salah kendali / rasuah

6. Pengurusan wang kurang cekap

Ada negara dan syarikat yang mempunyai hutang tinggi tetapi tidak atau belum menghadapi masalah kerana projek/aset mereka adalah ‘performing’, nilai aset semakin meningkat dan ada cukup sumber untuk membiayai hutang.

Apabila membuat permohonan pinjaman, banyak pihak yang benar-benar yakin tentang unjuran pulangan projek, aset atau perniagaan mereka. Tetapi lazimnya dalam unjuran yang dibuat, senario positif diandaikan.

Dalam dunia sebenar banyak masalah akan timbul yang boleh menyebabkan keadaan yang diramalkan tidak menjadi kenyataan.

Kesannya ialah kegagalan pembayaran, yang hanyalah ‘symptom’ atau gejala bagi masalah sebenarnya, iaitu kegagalan aktiviti / perniagaan/ projek / aset yang dibiayai oleh hutang tersebut.

Nota: Pandangan peribadi saya terhadap hutang ialah “less is better, zero is best”.

Sri Lanka’s severe economic, debt, food and medicine crisis

(Article from Razali’s FB page)

Sri Lanka baru-baru ini telah mengisytiharkan negara tersebut muflis dan akan menghentikan semua pembayaran faedah dan juga wang pokok bagi hutang yang ditanggungnya.

Keadaan ini ekoran krisis ekonomi paling teruk dalam sejarah Sri Lanka, yang menyebabkan beberapa masalah yang teramat besar dan menimbulkan kesan berikut:

1. Rizab asing yang tinggal hanya USD2.2 bilion sahaja (Perbandingan: Malaysia lebih kurang USD115 bilion)

2. Tidak mampu membayar hutang yang tinggi, terutamanya dalam mata wang asing

3. Tiada wang untuk mengimport bekalan makanan, bahan asas dan ubat-ubatan.

4. Kekurangan bahan api, yang terpaksa dicatu bekalannya

5. Bekalan kuasa hanya 12 jam sehari di tempat tertentu

6. Kemerosotan nilai mata wang

7. Penutupan pasaran saham selama lima hari

Krisis ekonomi yang teruk sebegini jarang berlaku disebabkan hanya satu faktor. Berikut adalah antara punca yang dilaporkan di media (ada di luar kawalan dan banyak boleh dikawal):

1. Tahap hutang luar yang tinggi

2. Pengurusan ekonomi kurang baik yang berlaku sekian lama

3. Krisis Covid-19 menyebabkan hasil pelancongan berkurangan (tetapi masalah sudah mula berlaku sebelum Covid, cuma ia menjadikan krisis lebih teruk)

4. Tahap inflasi semasa yang semakin tinggi

5. Langkah mengurangkan cukai (niat baik tetapi kesan negatif)

6. Membuat keputusan mengharamkan import baja dan menggunakan 100% kaedah organik, menyebabkan penurunan ketara penghasilan makanan (juga niat asal baik).

Ada sesetengah penganalisis mendakwa krisis ekonomi berlaku disebabkan perangkap hutang dari China, tetapi laporan lain mengatakan ia tidak tepat kerana China mewakili hanya 10% hutang.

Malah hutang dari Jepun lebih tinggi pada 11%. Negara juga mengambil banyak pinjaman daripada IMF, dengan syarat-syarat fiskal yang ketat dan kemungkinan akan mendapatkan lagi dana IMF untuk cuba mengatasi krisis ini.

Sri Lanka juga meminta bantuan India dan China untuk menghapuskan hutang, sebaliknya kedua-dua negara memberikan bantuan lain, iaitu kemudahan kredit tambahan untuk membeli keperluan asas.Ini bermakna krisis hutang cuba diselesaikan dengan menambah hutang.

Mungkin sukar untuk meminta negara-negara yang bakal rugi kerana memberi hutang kepada Sri Lanka membatalkan hutang begitu sahaja.

Pendek kata walaupun negara-negara atau institusi pemberi hutang mahu membantu dan tidak bertindak seperti Ahlong atau institusi kredit biasa, dan kadarnya pun tidak begitu tinggi, kemelut hutang tetap boleh berlaku.

Semoga krisis di Sri Lanka menjadi peringatan buat negara kita, syarikat-syarikat korporat dan juga individu tentang pro dan kontra berhutang.

Digital natives may have a very different view on where to put their money and how to conduct transactions

(Article from Razali’s FB Page)

Bank masa depan tidak lagi sama

Bila anak kedua saya yang berumur 17 tahun nak minta saya buka Akaun Bank, adiknya yang baru 10 tahun berkata, “Nak buat apa buka akaun Bank, kan boleh simpan kat Shopee.”

Begitulah pemikiran digital native yang biasa dengan dunia metaverse, telah menjalani dua tahun PKP dan melihat dunia dengan sedikit berbeza.Sebenarnya definisi Bank pun mungkin sudah berubah.

Walaupun disebutnya Shopee, tetapi yang paling hampir kepada fungsi bank digital ialah Touch & Go eWallet, yang juga kini menawarkan akaun Go+ yang memberikan pulangan atas simpanan dan dikatakan sekarang patuh syariah.

Banyak fungsi bank kini boleh dilakukan oleh eWallet . Apabila ditambah beberapa fungsi berikut pada masa depan, mungkin tiada keperluan lagi untuk membuka akaun bank.

1. Kad Debit dengan kemudahan bayaran dan pengeluaran (akan datang tak lama lagi)
2. Keupayaan membuat pindahan dalam jumlah besar
3. Link kepada akaun TH atau dana kendalian ASNB atau akaun pelaburan lain

Saya sendiri pun bakal menutup salah satu akaun bank yang saya guna untuk hasil sampingan (untuk pisahkan hasil daripada pendapatan utama) kerana lebih senang menggunakan kemudahan digital.

Kita sekarang akan mempunyai lebih banyak pilihan, dan semakin ramai orang, yang kadangkala sukar mencapai perkhidmatan bank boleh memanfaatkan kemudahan kewangan digital.

Malah sekarang ada eWallet yang sudah mula memberikan kemudahan kredit. Secara peribadi, saya tak suka sebarang bentuk ‘kemudahan kredit’, lebih-lebih lagi melihat laporan bahawa kadar yang dikenakan agak tinggi.

Tetapi mungkin ada manfaat kepada sesetengah pihak, kerana ia jauh lebih selamat daripada meminjam daripada Along.

Walau apa pun, kesimpulannya ialah pandangan dunia digital native atau anak digital tentang pengurusan kewangan mungkin jauh berbeza dan tidak melibatkan bank tradisional, iaitu bank era lama zaman mak bapak mereka.

Superapp and Courier companies still having difficulty generating profits

(Article from Razali’s FB page)

Industri Superapp dan Penghantaran Masih Rugi

Walaupun industri penghantaran manusia, makanan dan barangan merupakan antara industri yang paling hangat dan pantas berkembang sekarang, syarikat-syarikat dalam bidang ini terus mengalami masalah menjana untung.

Ada yang seperti Grab masih mencatatkan kerugian besar, manakala syarikat seperti Pos Malaysia terus mengalami defisit selama bertahun-tahun, dan sesetengah syarikat seperti Express Couriers sudah diklasifikasikan sebagai PN17.

Sementara yang masih untung seperti GDEX telah menambah hasil tetapi mengalami tahap keuntungan yang semakin rendah.Hakikatnya terdapat persaingan yang sangat sengit dalam industri, sama ada dalam kalangan syarikat menawarkan superapp atau khidmat penghantaran barang.

Kesannya ialah margin yang terjejas.Manfaat memang dinikmati kepada peniaga e-dagang dan pengguna kerana boleh menghantar dan menerima barang pada kos yang amat rendah, yang pada kiraan saya sendiri kadangkala tak berbaloi bagi syarikat yang menghantar produk.

Strateginya sama, iaitu meletakkan harga rendah untuk mengatasi pesaing dan merampas bahagian pasaran, dengan harapan mereka adalah survivor yang boleh kembali menaikkan harga apabila para pesaing sudah lenyap.

Malah apabila AirAsia memasuki industri ini dengan ‘superapp’ yang tersendiri, sambil mengumpul dana yang besar, cita-cita yang dinyatakan oleh pengasas ialah untuk menjadi superapp terbesar, tetapi tidak ada dalam kenyataan tentang hasrat menjadi syarikat yang menguntungkan untuk menjana nilai bagi pemegang saham.Memang pasaran ini ‘hot’ dan sedang pantas berkembang.

Tetapi terlalu ramai peserta yang mahu memasuki pasaran, dan strategi masing-masing tak nampak berbeza. Tiada teknologi canggih atau skala teramat besar atau kelebihan kompetitif luar biasa yang boleh menghalang atau melengahkan kemasukan pesaing dalam industri.

Situasi ini berbeza daripada syarikat seperti Tesla dan Amazon yang boleh mengalami kerugian dulu sebelum menjana untung kemudian kerana capaian, skala atau teknologi yang dimiliki.Sebenarnya bisnes ini masih merupakan perniagaan dalam bidang sama yang sudah wujud sejak dulu lagi, iaitu pengangkutan, penghantaran atau logistik.

Cuma nampak lebih glamour, bila dinamakan perniagaan superapp dan menggunakan aplikasi untuk menerima pesanan atau tempahan.Sumber

Maklumat: The Edge Malaysia